Sperm testi için nasıl hazırlanılır?
Örneği vereceğin laboratuvarın tarifini önce öğren. Cinsel perhiz süresi, örneğin evde verilip verilemeyeceği, hangi kaba alınacağı ve ne kadar sürede laboratuvara ulaştırılacağı merkeze göre belirtilir. Sıklıkla 2–7 gün aralığı kullanılır; kendi laboratuvarının istediği süreyi esas al.
Örneğin tamamı kaba alınamadıysa bunu gizleme, laboratuvara söyle. Kayganlaştırıcı veya uygun olmayan kap kullanma. Evden götürme seçeneği varsa teslim süresini ve taşıma koşullarını önceden sor.
Rapordaki başlıklar ne anlatır?
- Hacim: Verilen meni örneğinin miktarıdır.
- Yoğunluk: Bir mililitredeki sperm sayısıdır; tüm örnekteki toplam sayıdan farklıdır.
- Hareket: Spermlerin nasıl hareket ettiğini gösterir. İleri hareket edenler ayrıca raporlanabilir.
- Şekil: Mikroskop altında belirli ölçütlere göre değerlendirilen görünümüdür.
Laboratuvarın sınır değeri tek başına “doğurgan” veya “kısır” tanısı koymaz. Sayı, hareket ve şekil bir arada; örneğin alınışı ve çiftin diğer bulgularıyla yorumlanır.
Kaynak: AUA/ASRM erkek infertilitesi kılavuzu · UCLH: Sperm örneği verme ve sonuçları anlama
Bir sonuçla karar verilir mi?
Çoğu zaman hayır. Sperm değerleri örnekten örneğe değişebilir. İlk test olağan dışıysa hekim uygun aralıkta tekrarını isteyebilir. Hazırlık, örneğin eksik toplanması veya teslim koşulları da konuşulmalıdır. Sınırın altında veya üstünde tek bir ölçüm “kesin çocuğunuz olur” ya da “olmaz” demek değildir.
Kaynak: AUA/ASRM erkek infertilitesi kılavuzu · UCLH: Sperm örneği verme ve sonuçları anlama
Üroloji görüşmesinde neler sorulur?
Üreme sağlığıyla ilgilenen ürolog veya androlog; önceki hastalıkları, ameliyatları, kullanılan ilaçları ve takviyeleri, yaşam alışkanlıklarını ve gebelik öyküsünü sorabilir. Muayene, örneğin ele gelen varikosel veya testisle ilgili bulguları araştırmaya yardımcı olur. Sperm testinde bir veya daha fazla beklenmeyen değer varsa uzman değerlendirmesi önemlidir. Kadın ve erkek değerlendirmesi birlikte yürütülür.
Raporda hiç sperm görülmemişse?
“Azospermi” denilen bu sonuç araştırma gerektirir. Hekim tekrar örneği, muayeneyi ve duruma göre hormon veya genetik testleri planlayabilir. Kanallarda tıkanıklık ile sperm üretimi sorunu farklı nedenlerdir; ilk raporla hangisi olduğunu anlamak mümkün olmayabilir. Azospermi ve mikro-TESE rehberine de bakabilirsin.
Her ek testi yaptırmalı mıyız?
Her erkek için aynı hormon, ultrason veya genetik test listesi uygun değildir. Sperm DNA parçalanması testi ilk değerlendirmede rutin önerilmez; tekrarlayan gebelik kaybı gibi özel durumlarda değerlendirme değişebilir. Bir test önerilirse “Bu test neyi açıklayacak ve sonucuna göre planımız nasıl değişecek?” diye sor.
Varikosel, takviye ve tedavi konusunda ne bilmeli?
Ele gelen varikosel, infertilite ve sperm testinde bozukluk birlikteyse ameliyat seçeneği bazı kişilerde konuşulabilir. Yalnız ultrasonla görülen, muayenede ele gelmeyen varikosel için aynı sonuç çıkarılmaz. Vitamin veya antioksidanların herkesin gebelik şansını artırdığı gösterilmiş değildir; tanı yerine paket takviye satın almak çözüm olmayabilir.
Kaynak: AUA/ASRM tedavi kılavuzu
Sonraki adım mutlaka tüp bebek mi?
Hayır. Öykü, muayene, tekrar testleri ve iki tarafın değerlendirmesi tamamlanınca seçenekler konuşulur. Nedene göre izlem, tedavi, aşılama veya tüp bebek gündeme gelebilir. Çok düşük hareketli sperm sayısında aşılamanın başarı olasılığı azalabilir. Planı yalnız sperm raporu değil; yaş, tüpler, yumurtlama ve zaman da etkiler.
Kaynak: AUA/ASRM erkek infertilitesi kılavuzu · AUA/ASRM tedavi kılavuzu
Görüşmeye götürülebilecek 5 soru
- Örneğin alınışında sonucu etkileyebilecek bir durum var mı?
- Testi tekrar etmem gerekiyor mu, ne zaman?
- Üroloji/androloji muayenesinde araştırılması gereken bir neden var mı?
- Ek test öneriyorsanız sonucu tedavi planını nasıl değiştirecek?
- İkimizin bulgularıyla önce hangi seçenekleri konuşalım?
Bu sonucu konuşmak zor geliyorsa duygusal destek istemek de mümkündür.
Kaynak: AUA/ASRM erkek infertilitesi kılavuzu · AUA/ASRM tedavi kılavuzu