OHSS ne demek?
OHSS, yumurtalıkların uyarıcı ilaçlara beklenenden güçlü yanıt vermesinden sonra gelişebilen bir durumdur. Yumurtalıklar büyüyebilir ve damarların içindeki sıvı karın içine geçebilir. Genellikle son olgunlaştırma iğnesinden ve yumurta toplama çevresindeki günlerde fark edilir. Gebelik oluşursa yakınmalar daha uzun sürebilir.
Hafif dolgunluk her zaman OHSS değildir. Ama şişlik giderek artıyorsa veya günlük yaşamını etkiliyorsa kendi tedavi ekibine haber ver; uzaktan ayırmak mümkün değildir.
Kaynak: RCOG: OHSS hasta bilgilendirme · ASRM hasta bilgisi: OHSS
Kimlerde risk daha yüksek olabilir?
Polikistik over sendromu (PKOS), daha önce OHSS yaşamış olmak, yüksek AMH veya ultrasonda çok sayıda küçük yumurta keseciği görülmesi riski artırabilir. Tedavi sırasında çok sayıda keseciğin büyümesi, yüksek östrojen düzeyi veya çok sayıda yumurta toplanması da ekibe uyarı verir.
Bunlardan birinin olması OHSS gelişeceği anlamına gelmez. Risk, kişisel bulgular ve tedaviye verilen yanıtla birlikte değerlendirilir.
Hangi belirtiyi nasıl ciddiye alayım?
Hafif yakınmalar: Karında dolgunluk, hafif ağrı ve bulantı olabilir. Yeni başlayan veya artan şikâyetini merkezinle paylaş.
Gecikmeden değerlendirme gerektirenler: Hızla büyüyen karın, artan ya da şiddetli ağrı, tekrarlayan kusma, sıvı alamama ve idrarın belirgin azalması. Tedavi ekibini hemen ara.
Acil belirtiler: Nefes darlığı, göğüs ağrısı, bayılma hissi veya tek bacakta ani şişlik ve ağrı varsa 112’yi ara ya da acile başvur. Tedavi gördüğünü ve OHSS olasılığını söyle.
Kaynak: RCOG: OHSS hasta bilgilendirme · ASRM hasta bilgisi: OHSS
Risk yüksekse ekip neyi değiştirebilir?
Ultrason ve gerektiğinde kan testleriyle yanıt yakından izlenir. Hekim ilaç planını ve yumurtaları son olgunlaştıran iğnenin türünü riske göre seçebilir. Bazı yüksek riskli döngülerde oluşan embriyolar dondurulup taze transfer yapılmaz; yumurtalıklar sakinleştikten sonra dondurulmuş embriyo transferi planlanır. Bu, o döngüdeki OHSS riskini azaltmaya yönelik bir seçenektir, gebelikten vazgeçmek değildir.
Her kişiye aynı yöntem uygulanmaz ve önlemler riski sıfıra indirmez. İğne, ilaç ya da transfer kararını kendi kendine değiştirme.
OHSS şüphesinde neler değerlendirilir?
Sağlık ekibi belirtileri, idrar miktarını, sıvı durumunu ve muayene bulgularını değerlendirir. Gerekirse ultrason ve kan testleri yapılır. Hafif durumlar yakın izlemle evde yönetilebilir; daha ağır yakınmalarda hastane değerlendirmesi ve tedavi gerekebilir. Şiddetli karın ağrısının veya ateşin başka nedenleri de olabilir.
Merkezinden mesai dışı ulaşabileceğin numarayı ve ne zaman yeniden başvuracağını yazılı öğren. İlaç, ağrı kesici veya sıvı planını kendi kendine belirleme.
Kaynak: RCOG: OHSS hasta bilgilendirme
Yumurta toplama öncesi sorulacak 5 soru
- Bu döngüde OHSS riskimi artıran bir bulgu var mı?
- Son olgunlaştırma iğnesi ve transfer planı buna göre değişecek mi?
- Hangi belirti olursa aynı gün sizi aramalıyım?
- Mesai dışında hangi numaraya ulaşacağım?
- Transfer ertelenirse sonraki adım ve kontrol ne zaman?
Kaynak: ASRM: OHSS riskini azaltma kılavuzu (2023) · RCOG: OHSS hasta bilgilendirme