Amenore ne demek?
Hiç adet başlamamış olmasıyla, daha önce gelen adetin kesilmesi ayrı değerlendirilir. Adet görememe tek bir hastalığın adı değildir; araştırılması gereken bir bulgudur.
Kaynak: [1] ASRM: Adet görememenin değerlendirilmesi, Fertility and Sterility (2024)
Ne zaman başvurmalıyım?
Daha önce düzenli adet görürken üç aydan uzun süre adet olmadıysa değerlendirme gerekir. Önceden düzensiz adetlerde altı ay sınırı kullanılır. Gebelik ihtimali varsa bu süreleri beklemeden test yapılır. 15 yaşına rağmen ilk adet başlamadıysa da başvur.
Kaynak: [1] ASRM: Adet görememenin değerlendirilmesi, Fertility and Sterility (2024)
Hangi nedenler düşünülür?
Gebelik, emzirme, hormonal korunma, kilo değişimi, yoğun egzersiz, PKOS ve tiroid sorunları olası nedenler arasındadır. Stres de etkili olabilir; fakat bütün gecikmeleri strese bağlamak doğru değildir.
İlk değerlendirme nasıl olur?
Son adet, ilaçlar ve belirtiler konuşulur. Gebelik dışlandıktan sonra duruma göre TSH, prolaktin, FSH ve estradiol ile ultrason değerlendirilir. AMH her adet gecikmesinde zorunlu bir test değildir.
Kaynak: [1] ASRM: Adet görememenin değerlendirilmesi, Fertility and Sterility (2024)
Sadece adet söktürücü yeterli mi?
Tedavi nedeni hedefler. Verilen ilaçla kanama olması, gecikmenin nedeninin tamamen çözüldüğünü göstermeyebilir. Gebelik planını da söyle; yalnızca kanama düzeni için seçilen tedaviyle yumurtlama tedavisi aynı değildir.
Hormon testlerini nasıl okuyayım?
FSH ve estradiol birlikte, yumurtalıklarla onları uyaran hormon sistemi hakkında bilgi verir. TSH tiroidi, prolaktin ise adet düzenini etkileyebilen başka bir hormonu araştırır. Sonuçları tek tek “iyi” veya “kötü” diye ayırmak yerine birlikte değerlendirmek gerekir.
Görüşmede “Bu test hangi olasılığı araştırıyor?” diye sor. Kullanılan hormon ilaçlarını ve kanın alındığı tarihi raporla birlikte paylaş.
Kaynak: [1] ASRM: Adet görememenin değerlendirilmesi, Fertility and Sterility (2024)
İlk adet hiç başlamadıysa ne değişir?
Bu durumda ergenlik gelişimi ve rahim-vajina yapısı da değerlendirilir. 13 yaşına kadar meme gelişimi başlamadıysa inceleme gerekir. Meme gelişiminin olması bütün üreme organlarının aynı biçimde geliştiğini göstermez.
Başkasının adet söktürücü ilacını denemek yerine, ilk adetin neden başlamadığını araştırmak daha doğru bir başlangıçtır.
Kaynak: [1] ASRM: Adet görememenin değerlendirilmesi, Fertility and Sterility (2024)
Görüşmeye hangi bilgileri götüreyim?
- Son adet tarihi ve önceki döngü kayıtları
- Kullandığın ilaç ve korunma yöntemleri
- Kilo, egzersiz ve beslenmedeki değişimler
- Gebelik isteğin ve önceki testlerin
PKOS rehberini ve doğuştan rahim farklılıklarını da inceleyebilirsin.
Kaynak: [1] ASRM: Adet görememenin değerlendirilmesi, Fertility and Sterility (2024)
Kaynaklar
- [1] ASRM: Adet görememenin değerlendirilmesi, Fertility and Sterility (2024) ↗
- [2] NHS: Geciken veya gelmeyen adetler ↗
Kaynaklar genel bilgi verir; kişisel bir sonuç veya tedavi kararı için sağlık ekibinle görüş.