Sperm testi, yumurtlama, tüpler ve rahim: İlk görüşmede nelerin ve neden değerlendirildiği.
Hazırlayan: Tüp Bebek Atlası · Tıbbi içerik editörü: Prof. Dr. Hüseyin Cengiz, Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı · Son içerik güncellemesi:
Bu rehberdeki bölümleri aç
01 / REHBER
İkimiz de test yaptıracak mıyız?
Genellikle evet: Gebeliği etkileyen durumlar iki tarafta da olabilir. İlk adım çoğu zaman ayrıntılı bir görüşme, uygun muayene ve sperm analizidir. Kadın tarafında da yumurtlama, rahim ve tüpler öyküye göre değerlendirilir.
Adetlerinin aralığını ve düzenini anlatman önemli bir başlangıçtır. Düzenli 21–35 günlük döngülerde, özel bir belirti yoksa yumurtlamayı doğrulamak için herkese ayrıca test yapmak gerekmez. Düzensizlik varsa farklı bir plan gerekebilir.
AMH, özellikle yumurtalıkların uyarıcı ilaçlara verebileceği yanıtı öngörmede yardımcı olabilir. Tek başına doğal yolla gebe kalma şansını veya yumurta kalitesini ölçen kesin bir sonuç değildir. Yaş ve diğer bulgularla birlikte yorumlanır. AMH sonucunu ayrıntılı oku. Sperm raporundaki terimler için erkek faktörü rehberine geç.
Adet düzensizliği veya yumurtlama sorunu varsa tiroit işlevi için TSH değerlendirilebilir. Meme başından süt gelmesi, seyrek adet veya adetin hiç olmaması durumunda prolaktin testi de anlamlı olabilir. ASRM, prolaktini belirti olmadan herkese yapılan rutin infertilite testi olarak önermez. Sonuca göre farklı test gerekebilir; herhangi bir yüksek değeri tek başına tedavi kararı sayma.
Ultrason rahim ve yumurtalıklar hakkında bilgi verir. Tüplerin açık olup olmadığını değerlendirmek için rahim filmi (HSG) veya uygun başka yöntemler kullanılabilir. Hangi incelemenin gerekli olduğu önceki ameliyatlara, gebelik öyküsüne ve muayene bulgularına bağlıdır.
HSG çoğunlukla adet kanaması bittikten sonra ve yumurtlamadan önce, döngünün erken günlerinde planlanır. Gün sabit değildir: merkezinin talimatına uy, gebelik ihtimali ve enfeksiyon belirtilerini randevu öncesi bildir. Gerekirse işlem günü gebelik testi istenebilir.
Tedavi kararı verilirse başka hangi kontroller olur?
İlk infertilite değerlendirmesi ile gebelik ve tüp bebek öncesi güvenlik kontrolleri farklı adımlardır. Tedaviye geçerken hepatit B/C, HIV ve frengi (sifiliz; bazen VDRL/RPR adıyla istenir) gibi enfeksiyon testleri ile kızamıkçık (rubella) bağışıklığı, aşı geçmişi ve kullanılan ilaçlar gündeme gelebilir. Hangi testin kime ve ne zaman yapılacağı tıbbi öykü, planlanan işlem ve merkezin yürürlükteki kurallarına bağlıdır; hepsi aynı gün yapılacak evrensel “infertilite paneli” değildir.
Görüşmede “Gebeliğe veya laboratuvar işlemine başlamadan önce hangi sonucu tamamlamamız gerekiyor?” diye sor.
Hayır. Bu işlemler belirli bir şüphe veya bulgu varsa gündeme gelir. İlk değerlendirmede sırf “her şeyi kontrol etmiş olalım” diye herkese aynı girişim yapılmaz. İşlem sonrası adetlerin belirgin azaldıysa veya rahim içi yapışıklık düşünüldüyse Asherman rehberine geç →
Önerilen her işlem için şu soruyu sorabilirsin: “Bu testin sonucu tedavi kararımızı nasıl değiştirecek?”
Temel testlerde belirgin bir neden bulunmadıysa açıklanamayan infertilite hakkında ayrıca konuşabilirsin.
7 Ekim 2026 tarihindeki kaynak kontrolünde, önceki iki yıllık dönemde (7 Ekim 2024–7 Ekim 2026) yayımlanmış 2 yayını seçtik. Bu tarih aralığı son kaynak kontrolüne aittir; günlük olarak yenilendiği anlamına gelmez. Yeni olması, bir bulgunun kesin olduğu anlamına gelmez.
Nasıl seçildi? Editoryal seçimde bu rehberdeki hasta sorusuyla ilişkili olması, çalışma yönteminin ve ölçülen sonucun açıklanması, PubMed veya yayıncı kaydının bulunması esas alınır. Liste, bu konudaki bütün yayınları veya yalnızca olumlu sonuçları temsil etmez. Özetler tıbbi içerik editörünün klinik gözden geçirmesi yerine geçmez.
Kılavuzla birlikte oku: Tek bir yeni yayın, rehberde anlatılan kılavuz önerisini kendiliğinden değiştirmez. Farklı sonuçlar varsa çalışma grubu, ölçülen sonuç ve kanıtın sınırları birlikte değerlendirilir.
Özetler yazarların yayımladığı makale özetlerine dayanır; sistematik literatür taraması veya tüm tam metinlerin değerlendirmesi değildir. Yayın tarihi ile verilerin toplandığı yıl farklı olabilir. Bu araştırmalar kişisel tedavi önerisi yerine geçmez.
Bu araştırmaları nasıl okumalıyım?
Randomize çalışma: Katılımcılar yöntemlere rastgele ayrılır. Karşılaştırmayı güçlendirir; küçük örneklem veya kısa takip yine belirsizlik bırakabilir.
Gözlemsel çalışma / kohort: Yaşanan sonuçlar izlenir. İki şeyin birlikte görülmesi, birinin diğerine neden olduğunu kanıtlamaz.
Sistematik derleme / meta-analiz: Birden fazla çalışma birlikte değerlendirilir. Sonucun gücü, bu çalışmaların kalitesine ve birbirine ne kadar benzediğine bağlıdır.
Rehber: Kanıtlar ve uzman değerlendirmesiyle öneriler hazırlanır; kendisi yeni bir hasta deneyi değildir.
Hangi sonuç ölçülmüş? Yumurtlama, yumurta sayısı, gebelik testi, klinik gebelik ve canlı doğum farklı sonuçlardır. Birindeki iyileşme diğerlerini garanti etmez.
· Klinik derleme
AMH neyi ölçer, neyi ölçmez?
Ne bulundu? AMH ve ultrasonla folikül sayımı, yumurtalıkların ilaçlara vereceği yanıtı anlamaya yardımcı olur. Genel doğurganlığı veya canlı doğumu tek başına ölçmez.
Neyi kanıtlamıyor? Derleme yeni bir hasta deneyi değildir. Yaş ve diğer bulgular birlikte değerlendirilir; AMH gebelik için kesin eşik değildir.
Makale ve kaynak bilgisi
Katherine M Baker ve çalışma grubu. The Clinical Utility of Measures of Ovarian Reserve Obstet Gynecol Surv. Yayın/ilk çevrim içi kayıt: Şubat 2025.
Ne bulundu? Derleme, serbest T4 normalken hafif TSH yüksekliği bulunan infertilite hastalarında herkese tiroid ilacı vermenin canlı doğumu artırdığına dair güçlü kanıt olmadığını vurguluyor.
Neyi kanıtlamıyor? Belirgin hipotiroidi farklıdır. Bu sonuç mevcut tiroid ilacını bırakma veya gerekli tedaviyi erteleme gerekçesi değildir.
Makale ve kaynak bilgisi
Arielle S Yeshua ve çalışma grubu. Update on the management of subclinical hypothyroidism in patients with infertility. Curr Opin Obstet Gynecol. Yayın/ilk çevrim içi kayıt: 30 Nisan 2025.